Chỉnh sụp mi: có những cách nào và dựa vào đâu để chọn?

Sụp mi là mi trên che vào mắt nhiều hơn bình thường, do bộ phận nâng mi hoạt động yếu hoặc bị lỏng chỗ bám. Đây không phải vấn đề thẩm mỹ đơn thuần, và cách chỉnh cũng không chỉ có một. Bài viết tóm tắt những gì y văn truy cập mở mô tả về việc chọn phương pháp.

Hai con số quyết định phần lớn

Trong một khảo sát đồng thuận hai vòng với 163 phẫu thuật viên chuyên về mí mắt và hốc mắt, hai yếu tố được nêu nhiều nhất khi đánh giá trước mổ là chức năng cơ nâng mi, 91,4%, và khoảng cách từ điểm sáng giữa đồng tử lên bờ mi trên, 87,7%^[1]. Vị trí và mức bù trừ của cung mày cũng được hơn một nửa số người trả lời nêu là yếu tố quan trọng, 55,2%^[1].

Chức năng cơ nâng mi — quãng di chuyển của bờ mi trên khi mắt nhìn từ hướng xuống sang hướng lên — là con số ảnh hưởng tới việc chọn kỹ thuật nhiều hơn là mức sụp. Khi cơ còn khỏe, có thể tác động trực tiếp lên bộ phận nâng mi. Khi cơ yếu, một số nhóm tác giả chuyển sang kỹ thuật dùng cơ trán để nâng mi lên.

Các ngưỡng cụ thể bằng milimét lại khác nhau giữa các nhóm. Một nghiên cứu ở trẻ em ghi phần phương pháp dùng ngưỡng chức năng cơ nâng mi từ 5 mm trở lên để mổ trực tiếp lên cơ nâng mi và từ 4 mm trở xuống để treo cơ trán, nhưng phần bàn luận của chính bài đó lại nêu một ngưỡng khác^[4]. Một nghiên cứu khác định nghĩa chức năng kém là từ 4 mm trở xuống^[5]. Nói cách khác, đây là ngưỡng của từng nhóm tác giả, không phải một chuẩn quốc tế.

Hai đường vào

Có thể tiếp cận từ phía da, qua nếp mí, hoặc từ mặt trong của mi. Một nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu trên 231 mắt theo đường sau cho thấy khoảng cách từ điểm sáng tới bờ mi cải thiện từ 0,14 mm lên 4,0 mm sau 3 tháng, và đạt mức cân xứng trong vòng 1 mm giữa hai mi ở 226 trong 228 trường hợp^[2]. Các tác giả nêu đường này dùng được cả khi chức năng cơ nâng mi ở mức 4–8 mm^[2].

Cùng nghiên cứu ghi nhận khoảng 16% thấy khó chịu ở bề mặt mắt ở mốc hai tuần, và tình trạng này cải thiện ở các lần tái khám sau^[2]. Các tác giả tự nêu hạn chế: không có nhóm so sánh theo kỹ thuật khác, theo dõi tương đối ngắn, và số liệu mẫu không khớp giữa các phần của bài^[2].

Về đường sau, một bài tổng quan ghi nhận y văn báo tỷ lệ thành công trong khoảng 72% đến 95%, với mức nâng trung bình khoảng 2,1 mm^[3]. Nhưng chính bài đó nêu rằng định nghĩa “thành công” không thống nhất giữa các nghiên cứu, và rằng một con số milimét cắt bỏ trong một nghiên cứu không tương đương với cùng con số ở nghiên cứu khác^[3].

Chưa có thử nghiệm ngẫu nhiên so sánh trực tiếp hai đường vào. Một tổng quan hồi cứu trên 1.519 ca mổ sụp mi báo tỷ lệ chỉnh lại 6,8% với đường sau và 9,5% với đường trước, nhưng chính tác giả cảnh báo rằng đường trước thường được chọn cho các ca nặng hơn, nên hai con số không so sánh trực tiếp được^[3].

Điều cần biết trước khi quyết định

Kết quả có thể lùi lại theo thời gian. Một đoàn hệ hồi cứu trên 122 người, theo dõi trung vị hơn ba năm, ghi nhận 23,0% có tái phát, định nghĩa là giảm ít nhất 1 mm so với số đo sau mổ, tính cả khi không mổ lại^[6]. Trong mô hình của họ, sụp mi không do cân cơ là yếu tố dự báo tái phát độc lập^[6].

Ngay sau mổ, mắt có thể nhắm không kín trong một thời gian. Một nghiên cứu nhỏ ở 19 trẻ ghi nhận mức này có trung vị 5 mm ngay sau mổ và mô tả rằng tình trạng đó gần như hết nếu chăm sóc mắt đúng cách, nhưng chính tác giả nêu lực thống kê chưa đủ^[4].

Khi nào cần khám sớm?

Hãy đi khám ngay khi mi sụp xuất hiện đột ngột, sụp thay đổi trong ngày, kèm nhìn đôi, đau đầu, đồng tử hai bên không đều, yếu cơ mặt hoặc khó nuốt. Đây là những dấu hiệu gợi ý nguyên nhân cần được loại trừ trước khi bàn tới phẫu thuật.

Ở trẻ nhỏ, mi sụp che vào đồng tử cần được khám sớm vì ảnh hưởng tới phát triển thị giác. Sau mổ, hãy liên hệ bác sĩ khi mắt đỏ, cộm, chói hoặc mờ đi, khi mắt nhắm không kín kéo dài, hoặc khi hai mi lệch rõ.

Nơi thực hiện

Tại phòng khám, các kỹ thuật chỉ thực hiện dưới gây tê, theo danh mục được Sở Y tế phê duyệt; các phẫu thuật khác và trường hợp cần gây mê được thực hiện tại bệnh viện được cấp phép phù hợp. BS An sẽ trao đổi cụ thể khi thăm khám.

Tài liệu tham khảo

1. Cornwell JN, Smith CS, Lucarelli KM, Sones A, Rootman DB. Critical pre- and postoperative factors in evaluating ptosis. Front Ophthalmol. 2025;5:1609113. doi:10.3389/fopht.2025.1609113
2. Nowak-Gospodarowicz I, Kinasz M, Kicińska AK, Rękas M. An update on posterior-approach blepharoptosis surgery: influence of clinical factors on surgical outcomes. PLoS ONE. 2026;21(2):e0343505. doi:10.1371/journal.pone.0343505
3. Ozkul E, Mangan MS. Müller muscle–conjunctival resection in modern ptosis surgery: patient selection, technical refinements, and expanding indications. Front Surg. 2026;13:1950682. doi:10.3389/fsurg.2026.1950682
4. Jeong JH, Park CS. Evaluating the correlation between ptosis improvement and immediate postoperative lagophthalmos following blepharoptosis surgery under general anesthesia in pediatric patients. J Clin Med. 2024;13(4):1173. doi:10.3390/jcm13041173
5. Kim CY, Son BJ, Son J, Hong J, Lee SY. Analysis of the causes of recurrence after frontalis suspension using silicone rods for congenital ptosis. PLoS ONE. 2017;12(2):e0171769. doi:10.1371/journal.pone.0171769
6. Cohen D, Passaro ML, Grachova E, Riccardo A, Iuliano A, Lanni V, et al. Long term risk of recurrence of ptosis repair: implications for surgical counseling and follow-up. Front Ophthalmol. 2025;5:1689010. doi:10.3389/fopht.2025.1689010

Các tài liệu trên là công bố của nhóm tác giả khác, truy cập mở, nêu để bạn đọc thêm. Bài viết chỉ tóm tắt điều các tác giả mô tả, kèm giới hạn của từng nghiên cứu.