Nhiễm trùng quanh vật liệu cấy ghép: vì sao phải xử trí sớm?

Nhiễm trùng liên quan đến vật liệu cấy ghép không phổ biến, nhưng là tình huống mà thời gian đóng vai trò lớn. Bài viết giải thích vì sao bác sĩ muốn gặp bạn sớm thay vì theo dõi thêm vài ngày ở nhà.

Sớm và muộn: hai kiểu xuất hiện

Trong một nghiên cứu hồi cứu đa trung tâm trên 214 người phải tháo vật liệu vì nhiễm trùng quanh túi ngực, các tác giả phân nhóm theo mốc sáu tuần: khởi phát trong sáu tuần đầu là sớm, sau đó là muộn; 62% rơi vào nhóm sớm và 38% nhóm muộn^[1]. Nhóm sớm thường có cả dấu hiệu tại chỗ lẫn toàn thân, còn nhóm muộn phần lớn chỉ biểu hiện tại chỗ nên dễ bị xem nhẹ^[1].

Nhiễm trùng muộn có thể xuất hiện rất xa thời điểm mổ. Trong một loạt ca mổ lại vì biến chứng của implant cằm, trường hợp nhiễm trùng được ghi nhận xảy ra sau một lần tiêm chất làm đầy ở nơi khác, hai năm sau khi implant đã lành^[5]. Vì vậy, vật liệu đã đặt vẫn cần được tính đến mỗi khi có can thiệp mới ở vùng lân cận.

Vì sao đến sớm lại quan trọng

Con số rõ nhất đến từ một nghiên cứu hồi cứu trên 6.901 người tái tạo vú bằng vật liệu: 184 người (2,7%) phải mổ lại ngoài kế hoạch vì vật liệu bị đe dọa, và trong nhóm đó, 90,2% phải tháo bỏ, chỉ 9,8% giữ lại được; nhiễm trùng hiện diện ở 77,7% nhóm phải tháo^[2]. Thời gian trung vị từ lần mổ đầu đến lần can thiệp này là 4 tháng^[2].

Ở chiều ngược lại, các báo cáo áp dụng quy trình xử trí nhanh cho kết quả khác hẳn. Một nhóm tác giả mô tả quy trình gồm chọc hút dịch để xác định vi khuẩn, mổ làm sạch sớm rồi điều trị kháng sinh theo đúng tác nhân, với thời gian trung bình từ lúc có triệu chứng đến khi can thiệp chỉ khoảng một ngày rưỡi; cả 11 người bệnh trong loạt đó giữ được vật liệu^[3]. Một nghiên cứu khác so sánh hai giai đoạn tại cùng một trung tâm ghi nhận tỷ lệ giữ được vật liệu tăng từ 42,1% lên mức cao hơn hẳn khi áp dụng thêm kỹ thuật tưới rửa quanh vật liệu^[4].

Cần đọc các con số này thận trọng: đó là những loạt ca nhỏ, một trung tâm, không có nhóm đối chứng, và chính các tác giả nêu rõ giới hạn đó; y văn mà họ dẫn lại cho thấy tỷ lệ giữ được vật liệu dao động rất rộng giữa các báo cáo^[3][4]. Điều rút ra được không phải một tỷ lệ cụ thể, mà là hướng chung: can thiệp càng sớm thì cơ hội càng tốt.

Vì sao kháng sinh đơn thuần thường không đủ

Vi khuẩn bám trên bề mặt vật liệu tạo thành màng sinh học, khiến thuốc khó tác dụng và cấy dịch có thể âm tính dù vẫn đang nhiễm trùng: trong nghiên cứu 214 người nêu trên, gần một phần tư số mẫu cấy không mọc vi khuẩn^[1]. Một nghiên cứu khác ghi nhận kháng sinh được dùng trước mổ chỉ phủ đúng tác nhân phân lập được ở khoảng một nửa số ca^[2]. Đó là lý do bác sĩ thường muốn lấy mẫu trước khi dùng kháng sinh kéo dài, và vì sao “uống thêm vài ngày xem sao” có thể làm mất thời gian quý.

Khi nào cần khám sớm?

Hãy đến khám ngay, không chờ lịch hẹn, khi vùng đặt vật liệu sưng, đỏ, nóng, đau tăng dần; chảy dịch; vết mổ hở; nhìn thấy vật liệu lộ ra; hoặc khi bạn sốt, ớn lạnh, mệt nhiều^[1]. Vùng đó đột ngột đổi hình dạng hoặc cứng lên cũng là lý do đi khám.

Hãy gọi 115 hoặc đến khoa cấp cứu nếu sốt cao kèm lơ mơ, tụt huyết áp, khó thở, hoặc vùng nhiễm trùng lan nhanh trong vài giờ.

Nếu bạn đang có vật liệu cấy ghép và dự định tiêm chất làm đầy, điều trị nha khoa hay thủ thuật khác ở vùng lân cận, hãy báo trước cho bác sĩ thực hiện.

Nơi thực hiện

Tại phòng khám, các kỹ thuật chỉ thực hiện dưới gây tê, theo danh mục được Sở Y tế phê duyệt; việc lấy bỏ chất liệu độn vùng mặt và chỉnh sửa sau phẫu thuật mí mắt, sau căng da mặt được thực hiện tại phòng khám. Chỉnh sửa sau phẫu thuật ngực, thành bụng, hút mỡ cơ thể và các trường hợp cần gây mê được thực hiện tại bệnh viện được cấp phép phù hợp. Khi nghi ngờ nhiễm trùng, hãy liên hệ sớm để được hướng dẫn nơi khám phù hợp.

Tài liệu tham khảo

1. Lisa AVE, Zeneli F, Mazzucco M, Barbieri B, Rietjens M, Lissidini G, et al. Microbiology of periprosthetic infections following implant-based breast reconstruction surgery: a multicentric retrospective study. Front Surg. 2024;11:1477023. doi:10.3389/fsurg.2024.1477023
2. Im K, Huang SY, Jiangliu Y, Yoshinaga S, Bai A, Chu MW, et al. Factors affecting implant salvage in patients with complications after post-mastectomy implant-based reconstruction. J Clin Med. 2025;14(8):2682. doi:10.3390/jcm14082682
3. Caputo GG, Scarabosio A, Ferrari A, Pagotto A, Mahrhofer M, Weitgasser L, et al. Implant salvage in post-mastectomy reconstruction complicated with infection: molecular diagnosis and negative-pressure wound therapy combined with expander. Plast Aesthet Res. 2025;12:18. doi:10.20517/2347-9264.2024.150
4. Gowda MS, Jafferbhoy S, Marla S, Narayanan S, Soumian S. A simple technique using peri-prosthetic irrigation improves implant salvage rates in immediate implant-based breast reconstruction. Medicina (Kaunas). 2023;59(11):2039. doi:10.3390/medicina59112039
5. Pokrowiecki R. Revision surgery after complications of silicone chin implants. J Clin Med. 2026;15(4):1326. doi:10.3390/jcm15041326

Các tài liệu trên là công bố của nhóm tác giả khác, truy cập mở, nêu để bạn đọc thêm. Bài viết chỉ tóm tắt điều các tác giả mô tả, kèm giới hạn của từng nghiên cứu.