Bọng mắt dưới: nên lấy mỡ hay cắt da thừa?

Bọng mắt dưới là phần phồng ở mí dưới, khiến gương mặt trông mệt mỏi dù bạn ngủ đủ giấc. Nhiều người nghĩ cần “cắt bọng”, nhưng bọng mắt có nhiều nguyên nhân, và hướng xử trí phụ thuộc vào nguyên nhân nổi bật nhất. Bài viết giải thích các lựa chọn và giới hạn.

Bọng mắt dưới đến từ đâu?

Quanh nhãn cầu có các khối mỡ ổ mắt, được giữ lại bởi một lớp màng gọi là vách ngăn ổ mắt. Khi vách ngăn yếu đi, mỡ đẩy ra phía trước tạo thành bọng. Ngay bên dưới bọng thường có một rãnh trũng chạy xuống phía gò má, gọi là rãnh lệ. Mỡ nhô ra và vùng lõm ở bờ dưới ổ mắt thường đi cùng nhau^[1]. Da mí dưới chùng, thiếu thể tích vùng gò má hoặc vùng da sạm màu cũng làm quanh mắt trông mệt mỏi dù không có bọng mỡ rõ. Có người chỉ gặp một yếu tố, có người gặp nhiều yếu tố cùng lúc.

Các hướng xử trí

Hướng xử trí thường theo yếu tố nổi bật nhất ở mắt bạn:

• Lấy mỡ bọng qua đường kết mạc: vết rạch nằm ở mặt trong mí dưới, không có đường rạch trên da. Thường cân nhắc khi bọng mỡ là vấn đề chính và da còn săn. Cách này không làm gọn được da chùng, và lấy mỡ quá mức có thể làm vùng dưới mắt trũng sâu hơn.
• Cắt da thừa mí dưới: vết rạch nằm sát bờ lông mi dưới. Cần cân nhắc khi da chùng nhiều; đổi lại có nguy cơ mí dưới bị kéo trễ, nên bác sĩ đánh giá độ lỏng của mí trước mổ và đôi khi cần cố định góc mắt ngoài.
• Chuyển vị mỡ: thay vì lấy bỏ, một phần mỡ được giữ lại và đưa xuống lấp rãnh trũng. Hướng này đã được mô tả trong y văn; hai nghiên cứu ví dụ dưới đây đều là chuỗi ca không có nhóm đối chứng.

Chẳng hạn, một chuỗi 30 người được mổ qua đường kết mạc dưới gây tê tại chỗ, theo dõi trung bình khoảng 6 tháng, cho thấy rãnh lệ nông đi theo thang điểm của tác giả và đa số người tham gia hài lòng^[2]. Một chuỗi 172 người được lấy mỡ qua mặt trong mí dưới, trong đó 164 người được đặt mỡ dưới màng xương ở bờ dưới ổ mắt, theo dõi trung bình gần 14 tháng, ghi nhận khoảng 95% người hài lòng, bên cạnh một số thay đổi thoáng qua và khoảng 13% chỉnh chưa đủ^[1]. Cả hai chưa so sánh với cách làm khác và theo dõi còn ngắn; nghiên cứu 30 người còn nêu đánh giá chủ yếu dựa trên phản hồi chủ quan, nên độ bền lâu dài chưa được biết rõ.

Nguy cơ cần biết

Như mọi phẫu thuật vùng mắt, mổ mí dưới có nguy cơ chảy máu, tụ máu, nhiễm trùng, sẹo, hai bên không cân đối, khô mắt, mắt nhắm không kín (thường tạm thời) và mí dưới bị kéo trễ. Biến chứng ảnh hưởng thị lực rất hiếm nhưng nghiêm trọng. Một số trường hợp cần phẫu thuật chỉnh sửa.

Phù kết mạc là một biến chứng riêng của mổ mí dưới: phần màng trắng bao phủ nhãn cầu phù lên sau mổ. Dạng nhẹ và thoáng qua khá thường gặp trong những tuần đầu. Một nghiên cứu hồi cứu tại một trung tâm ở Ý trên 1.047 người, xếp dạng “kéo dài” khi phù từ ba tuần đến sáu tháng, ghi nhận dạng này ở khoảng 0,4–3,3% số người mổ qua kết mạc kèm cố định góc mắt ngoài, và 3,8–9,4% số người mổ qua da kèm tạo hình góc mắt ngoài; mỗi khoảng gồm hai nhóm dùng dụng cụ cắt khác nhau^[3]. Hai nhóm khác nhau cả ở cách xử lý góc mắt ngoài, nên con số không cho phép so sánh riêng hai đường vào.

Sưng, bầm quanh mắt thường gặp trong một đến hai tuần đầu rồi giảm dần.

Khi nào cần khám sớm?

Hãy gọi 115 hoặc đến ngay khoa cấp cứu, bệnh viện chuyên khoa mắt gần nhất nếu có đau nhức mắt nhiều hoặc tăng nhanh, mắt sưng căng hoặc lồi, nhìn đôi, nhìn mờ tăng dần hoặc giảm thị lực, chảy máu không cầm. Đồng thời báo cho bác sĩ phẫu thuật, nhưng đừng chờ liên lạc được rồi mới đi.

Hãy báo ngay cho bác sĩ phẫu thuật khi:

• Mắt đỏ, cộm, đau rát hoặc không nhắm kín được
• Mí dưới có vẻ bị kéo xuống, lộ nhiều lòng trắng bên dưới
• Một bên sưng hơn hẳn bên kia dù đau ít và thị lực vẫn bình thường
• Vết mổ hở, chảy dịch đục hoặc có mùi; sốt, ớn lạnh

Nơi thực hiện

Tại phòng khám, các kỹ thuật chỉ thực hiện dưới gây tê, theo danh mục được Sở Y tế phê duyệt; các phẫu thuật khác và trường hợp cần gây mê được thực hiện tại bệnh viện được cấp phép phù hợp. BS An sẽ trao đổi cụ thể khi thăm khám.

Tài liệu tham khảo

1. Liu Y, Wang Y, Cai C, Wu X, Wang H. Application of infraorbital rim augmentation with pocket fat filling to correct tear trough deformity. Front Surg. 2023;10:1112402. doi:10.3389/fsurg.2023.1112402
2. Zhang Q, Min F, Xia H, Gao C, Song J, Jin L, et al. Minimally invasive buried guidance combined with stable orbital septal fat fixation for correction of tear trough-associated lower eyelid bags: application and outcomes. Front Med. 2025;12:1672397. doi:10.3389/fmed.2025.1672397
3. Di Maria A, Barone G, Gaeta A, Confalonieri F, Vinciguerra P, Vinci V, et al. Persistent conjunctival chemosis after lower lid blepharoplasty: a comparison of different surgical techniques. J Clin Med. 2024;13(7):2093. doi:10.3390/jcm13072093

Các tài liệu trên là công bố của nhóm tác giả khác, truy cập mở, nêu để bạn đọc thêm. Bài viết chỉ tóm tắt điều các tác giả mô tả, kèm giới hạn của từng nghiên cứu.