Mũi nằm ở trung tâm khuôn mặt, nên một thay đổi nhỏ cũng ảnh hưởng đến tổng thể. Vì vậy, phẫu thuật mũi không bắt đầu từ câu hỏi “cao bao nhiêu”, mà từ việc đánh giá da, sụn, cấu trúc nâng đỡ và sự cân đối với các đường nét còn lại của khuôn mặt.
01/Thường gặp
Những mong muốn và vấn đề thường gặp
Sống mũi thấp, đầu mũi to hoặc chưa rõ nét
Mũi lệch, gồ hoặc biến dạng sau chấn thương
Cánh mũi rộng, nền mũi bè
Mũi đã phẫu thuật nhưng chưa hài lòng hoặc có biến chứng
02/Đánh giá lâm sàng
BS An nhìn gì khi thăm khám
Tháp xương và trục mũi
Đường nét sống mũi
Vách ngăn mũi
Cấu trúc nâng đỡ đầu mũi
Sụn cánh mũi lớn
Lớp da – mô mềm phủ mũi
Đường thở mũi
Tương quan cánh mũi – trụ mũi
Tiền sử phẫu thuật mũi
Mô sẹo
Nguồn sụn và mô tự thân có thể sử dụng
Tỷ lệ khuôn mặt
Tiền sử tiêm chất làm đầy (filler) hoặc chấn thương vùng mũi
Sức khỏe tổng quát và mong muốn cụ thể của bạn
03/Phạm vi chuyên môn
Phạm vi chuyên môn
Nâng mũi cấu trúc
Sử dụng sụn tự thân trong tạo hình đầu mũi
Chỉnh hình vách ngăn mũi
Chỉnh mũi lệch
Chỉnh mũi vẹo
Chỉnh mũi gồ
Chỉnh sửa mũi ngắn
Chỉnh sửa mũi co rút
Chỉnh sửa mũi biến dạng sau phẫu thuật
Revision rhinoplasty
Tạo hình biến dạng mũi bẩm sinh
Dị tật mũi – môi
Mũi chẻ đôi
Các bất thường cấu trúc mũi bẩm sinh khác
Đây là phạm vi chuyên môn của BS An. Nơi thực hiện phẫu thuật tùy theo loại phẫu thuật và quy định chuyên môn; BS An sẽ trao đổi cụ thể khi thăm khám.
04/Chuyên môn chuyên sâu
Tạo hình mũi cấu trúc & sụn tự thân
Structural · Autologous · Revision Rhinoplasty
Tạo hình mũi bắt đầu từ việc đánh giá khung nâng đỡ của mũi và chỉ tái cấu trúc những phần cần thiết. Chất liệu, từ mô tự thân, vật liệu độn đến phối hợp cả hai, được chọn theo giải phẫu, tình trạng mô và mục tiêu điều trị.
Hướng chuyên sâu
Nâng mũi cấu trúc kín
Chỉnh hình đầu mũi bằng sụn tự thân toàn bộ
Nâng mũi toàn bộ bằng mô tự thân
Sống mũi bằng trung bì
Đầu mũi bằng sụn tai
Chỉnh hình vách ngăn
Chỉnh mũi lệch / vẹo
Revision rhinoplasty
Chỉnh mũi co rút / biến dạng
Tái cấu trúc đầu mũi trên nền sẹo
Mục tiêu điều trị
Khung nâng đỡ mũi vững, hướng đến sự ổn định lâu dài
Giữ hoặc cải thiện đường thở
Dáng mũi cân đối với khuôn mặt, trong giới hạn của da và mô mềm
Closed Structural Rhinoplasty
Nâng mũi cấu trúc kín
Đây là một cách tiếp cận: tái cấu trúc khung nâng đỡ của mũi qua các đường mổ nằm bên trong lỗ mũi.
Mổ kín và mổ hở là hai cách tiếp cận, mỗi cách có ưu điểm và giới hạn riêng; không cách nào phù hợp hơn trong mọi trường hợp. Lựa chọn dựa trên giải phẫu, mức độ biến dạng, tiền sử phẫu thuật, mức độ cần bộc lộ cấu trúc và mục tiêu phẫu thuật.
Giới hạn và đánh đổi
Tầm nhìn và khả năng bộc lộ cấu trúc qua đường mổ kín hạn chế hơn; với một số biến dạng phức tạp hoặc mũi đã phẫu thuật nhiều lần, mổ hở có thể phù hợp hơn.
Mổ kín vẫn có sưng, bầm và thời gian hồi phục; nếu cần thu gọn cánh mũi, vẫn có đường mổ và sẹo ở chân cánh mũi.
Material Strategy · Indication-Based Selection
Lựa chọn chất liệu
Tạo hình mũi cấu trúc không có nghĩa là chỉ dùng mô tự thân. Tùy giải phẫu và chỉ định, chất liệu có thể là mô tự thân, vật liệu độn sống mũi, hoặc phối hợp cả hai.
“Mỗi chất liệu có vai trò, ưu điểm và giới hạn riêng. Lựa chọn phụ thuộc vào giải phẫu, tình trạng mô, tiền sử phẫu thuật và mục tiêu điều trị.”
Mô tự thânLựa chọn theo chỉ địnhVật liệu độn hoặc phối hợp
Lựa chọn theo chỉ định: từ mô tự thân đến vật liệu độn hoặc phối hợp
Mô tự thân
Sụn tai, sụn vách ngăn, sụn sườn khi cần lượng sụn hoặc độ nâng đỡ lớn hơn, trung bì tự thân, mô mềm che phủ.
Vật liệu độn hoặc phối hợp
Vật liệu độn sống mũi khi có chỉ định, hoặc phối hợp vật liệu độn với mô tự thân.
Lựa chọn phụ thuộc vào
Giải phẫu
Tình trạng mô
Tiền sử phẫu thuật
Nguy cơ
Mục tiêu của bạn
Giới hạn và đánh đổi
Mô tự thân có giới hạn về lượng và chất lượng; nơi lấy sụn hoặc lấy mô có thêm vết mổ và sẹo.
Sụn và mô ghép có thể cong vênh, tiêu một phần, lộ bờ hoặc sờ thấy dưới da mỏng, và thay đổi theo thời gian.
Lấy sụn sườn có thêm sẹo và đau ở ngực; hiếm gặp tràn khí màng phổi.
Vật liệu độn có thể lệch, nhiễm trùng, lộ ra ngoài, gây co rút mô quanh vật liệu làm mũi ngắn lại, hoặc phải lấy bỏ; ở một số người, da phủ bên trên mỏng dần theo thời gian.
Không có chất liệu luôn tốt hơn hay luôn kém hơn: mô tự thân và vật liệu độn đều có lợi ích và giới hạn riêng, và không chất liệu nào phù hợp cho mọi chiếc mũi.
Autologous Rhinoplasty
Nâng mũi bằng mô tự thân
Trong một số trường hợp phù hợp, sống mũi có thể được tạo hình bằng mô trung bì tự thân, trong khi đầu mũi được tái cấu trúc bằng sụn tự thân.
Trung bì tự thân thường lấy từ vùng bẹn trong những trường hợp phù hợp; đầu mũi có thể dùng sụn tai, tùy yêu cầu nâng đỡ của từng ca.
“Chất liệu được lựa chọn dựa trên mô hiện có, mục tiêu tạo hình và đặc điểm của từng ca.”
Giới hạn và đánh đổi
Có thêm vết mổ và sẹo ở nơi lấy mô.
Độ dày và lượng mô lấy được có giới hạn, nên mức thay đổi có thể đạt được cũng có giới hạn.
Mô ghép có thể tiêu một phần hoặc thay đổi theo thời gian, làm đường nét thay đổi theo.
Sụn tai mềm và cong hơn sụn vách ngăn hay sụn sườn, nên mức nâng đỡ, kéo dài đầu mũi bằng sụn tai có giới hạn; khi cần nâng đỡ nhiều hơn, có thể phải dùng nguồn sụn khác.
Một số trường hợp cần phẫu thuật chỉnh sửa.
Nâng mũi bằng mô tự thân là một trong những lựa chọn, không mặc nhiên phù hợp hơn nâng mũi có vật liệu độn.
Giới hạn cần biết
Khung nâng đỡ vững hơn có thể làm đầu mũi cứng hơn, kém mềm mại khi chạm hoặc cử động so với trước phẫu thuật.
Mũi đã phẫu thuật nhiều lần có da, mô mềm và máu nuôi kém hơn, nên mức thay đổi có thể đạt được bị giới hạn.
Dáng mũi còn thay đổi nhẹ trong nhiều tháng; một số trường hợp cần phẫu thuật chỉnh sửa.
05/Nguyên tắc lâm sàng
“Kỹ thuật đi theo giải phẫu và chỉ định.”
Mổ kín hay mổ hở, sụn tự thân hay vật liệu độn, là những lựa chọn phụ thuộc vào giải phẫu, mức độ biến dạng, tiền sử phẫu thuật, mức độ cần bộc lộ cấu trúc và mục tiêu tạo hình. Không có một kỹ thuật phù hợp cho mọi chiếc mũi.
06/Hướng điều trị
Kế hoạch riêng cho từng người
Tùy tình trạng, kế hoạch có thể gồm nâng sống mũi, tạo hình đầu mũi, chỉnh trục mũi lệch, thu gọn cánh mũi, hoặc kết hợp nhiều kỹ thuật. Chất liệu sử dụng, như sụn tự thân hay vật liệu độn (thường gọi là sụn nhân tạo), được cân nhắc theo từng trường hợp.
Có những mong muốn về độ cao hay độ dài vượt quá giới hạn mà da và mô mềm cho phép. Khi đó, BS An sẽ giải thích rõ vì sao không nên cố đạt đến mức ấy và phương án nào an toàn hơn.
Các chiến lược có thể được cân nhắc
Đường tiếp cận
Mổ kín (closed approach) hoặc mổ hở (open approach), tùy mức độ cần bộc lộ cấu trúc.
Tháp xương và sống mũi
Đục xương (osteotomy), xử lý gồ sống mũi (dorsal hump).
Vách ngăn và đường thở
Chỉnh hình vách ngăn, mảnh ghép mở rộng van mũi (spreader graft).
Mảnh ghép đặt chồng lên đầu mũi (onlay graft), mảnh ghép hình khiên (shield graft), nâng đỡ cánh mũi (alar support).
Chất liệu
Sụn tai, sụn vách ngăn, sụn sườn khi cần lượng sụn hoặc độ nâng đỡ lớn hơn, trung bì tự thân, mô mềm che phủ; vật liệu độn sống mũi khi có chỉ định; hoặc phối hợp mô tự thân và vật liệu độn.
Mũi đã phẫu thuật
Lấy bỏ hoặc thay vật liệu cũ khi cần, giải phóng mô sẹo, tái cấu trúc khung nâng đỡ.
Kỹ thuật đi theo giải phẫu và chỉ định: không phải ca nào cũng cần tất cả những bước này, và kế hoạch chỉ gồm những cấu trúc thực sự cần xử lý.
07/Nguy cơ
Những nguy cơ cần biết
Như mọi phẫu thuật, phẫu thuật mũi có nguy cơ: chảy máu, nhiễm trùng, sẹo, lệch hoặc không cân đối, nghẹt mũi, thay đổi cảm giác ở da mũi, và các nguy cơ liên quan đến gây tê, gây mê. Khi dùng vật liệu độn còn có nguy cơ vật liệu bị lệch, lộ ra ngoài hoặc phải lấy bỏ; hiếm gặp hơn, da ở đầu mũi mỏng dần hoặc thiếu máu nuôi. Khi dùng sụn tự thân, nơi lấy sụn có thêm sẹo và sụn có thể cong vênh hoặc tiêu một phần. Khi lấy sụn vách ngăn hoặc chỉnh hình vách ngăn, hiếm gặp thủng vách ngăn hoặc sống mũi bị sập; khi lấy sụn sườn, có thêm sẹo và đau ở ngực, hiếm gặp tràn khí màng phổi. Một số trường hợp cần phẫu thuật chỉnh sửa.
08/Hồi phục
Hồi phục và theo dõi
Sau phẫu thuật mũi, sưng và bầm thường rõ nhất trong những ngày đầu rồi giảm dần. Dáng mũi còn thay đổi nhẹ và ổn định dần trong nhiều tháng sau đó.
Bạn sẽ được hướng dẫn cụ thể về lịch tái khám, thời điểm tháo nẹp, cắt chỉ và những điều cần lưu ý.
09/Hỏi đáp
Câu hỏi thường gặp
Tôi có phù hợp để phẫu thuật mũi không?
Điều này chỉ xác định được sau khi thăm khám trực tiếp. Bác sĩ cần đánh giá da, sụn, cấu trúc mũi, sức khỏe tổng quát và hiểu mong muốn của bạn. Cũng có trường hợp bác sĩ khuyên chưa nên phẫu thuật, hoặc chọn phương án nhẹ hơn.
Có thể nâng mũi cao và dài theo ý muốn không?
Mỗi chiếc mũi có một giới hạn an toàn, phụ thuộc chủ yếu vào da và mô mềm. Vượt quá giới hạn này làm tăng nguy cơ biến chứng về sau. Mục tiêu là dáng mũi hài hòa với khuôn mặt và ổn định lâu dài.
Bao lâu thì mũi ổn định sau phẫu thuật?
Phần lớn sưng nề giảm trong vài tuần đầu, nhưng mũi cần nhiều tháng để ổn định hẳn; ở một số người có thể kéo dài khoảng một năm hoặc lâu hơn, nhất là ở đầu mũi, khi da dày hoặc mũi đã phẫu thuật nhiều lần.
Nội dung trang này chỉ mang tính tham khảo. Chỉ định và phương pháp điều trị chỉ được xác định sau khi thăm khám trực tiếp; kết quả khác nhau ở mỗi người.